Kontrola zgodności z projektem
Sprawdzamy wykonanie instalacji w kluczowych momentach budowy: przed zakryciem tras w stropach, ścianach i sufitach, przy montażu urządzeń i przed próbami.
Usługa
Nadzór autorski nad instalacjami HVAC i sanitarnymi
Sprawujemy nadzór autorski nad zaprojektowanymi przez nas instalacjami: sprawdzamy zgodność wykonania z projektem, wyjaśniamy wątpliwości wykonawcy, oceniamy zamienniki urządzeń, kwalifikujemy i dokumentujemy zmiany oraz uczestniczymy w próbach i odbiorach. Dla inwestorów, generalnych wykonawców i biur architektonicznych w całej Polsce.
Stan wiedzy i przepisów:
Projektant na budowie, gdy decyzja należy do projektanta
Czym jest nadzór autorski nad instalacjami?
Nadzór autorski to obowiązek projektanta określony w art. 20 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Projektant sprawuje go na żądanie inwestora lub organu administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie stwierdzania w toku robót zgodności realizacji z projektem oraz uzgadniania możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych zgłoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego. Inwestor może zobowiązać projektanta do nadzoru autorskiego (art. 18 ust. 3), a organ może nałożyć obowiązek jego zapewnienia w pozwoleniu na budowę, gdy uzasadnia to wysoki stopień skomplikowania obiektu lub robót albo przewidywany wpływ na środowisko (art. 19 ust. 1).
W instalacjach nadzór autorski najwięcej daje przy zamiennikach urządzeń, kolizjach z konstrukcją i innymi branżami oraz przy próbach i regulacji. Decyzja podjęta przez projektanta przed zakryciem przewodów kosztuje mniej niż przeróbka po odbiorze, a każda zmiana udokumentowana w trakcie budowy upraszcza zakończenie inwestycji.
- Podstawa prawna
- Art. 20 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego
- Instalacje
- Wentylacja, klimatyzacja, ogrzewanie, wod-kan, ppoż., gaz, gazy medyczne
- Forma
- Wizyty na budowie, wpisy do dziennika, opinie i rysunki
- Rozliczenie
- Model ustalany w umowie
Zmiany w przepisach
Zapowiedziane zmiany, które warto uwzględnić w projekcie
Stan na 12 października 2026 r. Pozycje oznaczone jako „projekt” nie obowiązują i mogą się jeszcze zmienić.
-
Przepis przyjęty · Marzec 2028 r.
Koniec okresu przejściowego dla warunków technicznych
Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. projekt może być sporządzony według warunków technicznych obowiązujących do 19 września 2026 r., jeżeli inwestor złoży oświadczenie (art. 102a Prawa budowlanego). Okres kończy się w marcu 2028 r.; wniosek lub zgłoszenie trzeba złożyć przed jego upływem.
Zakres nadzoru autorskiego
Wyjaśnianie wątpliwości
Odpowiadamy na pytania wykonawcy i kierownika budowy dotyczące projektu, a gdy trzeba, uszczegóławiamy rozwiązanie rysunkiem uzupełniającym.
Zamienniki i rozwiązania zamienne
Oceniamy proponowane zamienniki materiałów i urządzeń: parametry pracy, wymiary, dostęp serwisowy, akustykę, zasilanie i współpracę z automatyką. Wynik przekazujemy w pisemnej opinii.
Kwalifikacja i dokumentowanie zmian
Oceniamy, czy zmiana jest istotnym, czy nieistotnym odstąpieniem od projektu (art. 36a ust. 6), i wprowadzamy zmiany do projektu technicznego zgodnie z art. 36b.
Wpisy do dziennika budowy
Ustalenia i decyzje projektowe potwierdzamy wpisem do dziennika budowy. Projektant ma prawo wstępu na budowę, dokonywania wpisów i żądania wstrzymania robót w razie zagrożenia lub niezgodności z projektem (art. 21).
Próby, regulacja i odbiory
Uczestniczymy w próbach, regulacji i odbiorach instalacji, porównujemy wyniki z założeniami projektu i potwierdzamy zmiany nieistotne wprowadzone w trakcie budowy.
Co zawiera dokumentacja
Każda decyzja podjęta w ramach nadzoru zostawia ślad w dokumentacji budowy, bo na tej podstawie inwestor zakończy budowę i rozliczy wykonawcę.
- wpisy do dziennika budowy z ustaleniami i decyzjami projektowymi
- notatki z wizyt na budowie z listą ustaleń i terminów
- odpowiedzi na zapytania wykonawcy z rysunkami uzupełniającymi
- opinie o proponowanych zamiennikach materiałów i urządzeń
- kwalifikacja odstąpień od projektu, a dla nieistotnych rysunek i opis do dokumentacji budowy
- zmiany w projekcie technicznym wprowadzone zgodnie z art. 36b Prawa budowlanego
- zaktualizowane zestawienia materiałów i schematy po zatwierdzonych zmianach
- udział w próbach, regulacji i odbiorach instalacji
- potwierdzenie oświadczenia kierownika budowy w razie zmian nieistotnych (art. 57 ust. 2)
Na co zwracamy uwagę w nadzorze autorskim
Nadzór autorski ma sens, gdy projektant pojawia się na budowie w momencie, w którym jego decyzja jeszcze coś zmienia. Tak go planujemy.
Zamiennik tańszy tylko na papierze
Zamiennik urządzenia porównujemy w punkcie pracy instalacji, a nie z katalogowym maksimum. Sprawdzamy też wymiary serwisowe, hałas, moc elektryczną i sterowanie, bo tańsza centrala lub pompa często wymaga zmian w innych branżach.
Moment wizyty ważniejszy niż ich liczba
Harmonogram pobytów wiążemy z etapami robót: trasy przed zamknięciem sufitów, przejścia przez oddzielenia pożarowe przed ich uszczelnieniem, urządzenia przed podłączeniem, instalacje przed próbami.
Odstąpienia kwalifikowane na piśmie
Większość zmian w instalacjach dotyczy projektu technicznego. Odstąpienie od niego jest dopuszczalne po wprowadzeniu zmian przez projektanta i ich sprawdzeniu przez projektanta sprawdzającego, o ile sprawdzenie jest wymagane. Zmiana rozwiązań, które podlegały uzgodnieniom, wymaga ponownego uzgodnienia (art. 36b).
Kolizje rozwiązywane rysunkiem
Kolizje z konstrukcją i innymi branżami rozwiązujemy z wykonawcami na miejscu, a uzgodnione rozwiązanie przekazujemy rysunkiem. Ustne ustalenia na budowie trudno potem obronić przy odbiorze.
Zmiany gotowe do zakończenia budowy
Przy zmianach nieistotnych inwestor dołącza do zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie kopie rysunków zatwierdzonego projektu z naniesionymi zmianami, a oświadczenie kierownika budowy potwierdzają projektant i inspektor nadzoru inwestorskiego, jeżeli został ustanowiony (art. 57 ust. 2). Dokumentujemy zmiany na bieżąco, żeby ten etap nie opóźnił odbioru.
Wyniki regulacji a założenia projektu
Porównujemy zmierzone strumienie powietrza, temperatury i ciśnienia z wartościami projektowymi. Rozbieżności wyjaśniamy przed odbiorem, a nie po pierwszych skargach użytkowników.
Normy i przepisy
Najważniejsze dokumenty dla zakresu „Nadzór autorski”, według stanu na dzień aktualizacji strony.
-
Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm.)
Zakres i forma projektu budowlanego, obowiązki projektanta, nadzór autorski
-
Prawo budowlane, art. 18–21
Obowiązek zapewnienia nadzoru autorskiego, obowiązki projektanta (wyjaśnianie wątpliwości, nadzór autorski) i jego prawa na budowie
-
Prawo budowlane, art. 25–26
Obowiązki i prawa inspektora nadzoru inwestorskiego
-
Prawo budowlane, art. 36a i 36b
Istotne i nieistotne odstąpienia od projektu, zmiany w projekcie technicznym
-
Prawo budowlane, art. 57 ust. 2
Zmiany nieistotne w dokumentach zakończenia budowy i ich potwierdzenie przez projektanta
-
Rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1679 ze zm.)
Zawartość projektu zagospodarowania, architektoniczno-budowlanego i technicznego
-
Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT)
Wymagania budowlane, przeciwpożarowe, higieniczne i energetyczne. WT z 2002 r. uznane za uchylone od 21.09.2026; przez 18 miesięcy od 20.09.2026 projekt można sporządzić według nich po złożeniu oświadczenia inwestora (art. 102a Prawa budowlanego).
Typy obiektów
Nadzór autorski sprawujemy na budowach obiektów, dla których projektujemy instalacje, także przy modernizacjach w czynnych budynkach.
FAQ
Pytania o nadzór autorski
Czym różni się nadzór autorski od nadzoru inwestorskiego?
Nadzór autorski sprawuje projektant (art. 20 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego): stwierdza zgodność realizacji z projektem i uzgadnia możliwość wprowadzenia rozwiązań zamiennych. Inspektor nadzoru inwestorskiego reprezentuje inwestora na budowie (art. 25): kontroluje zgodność realizacji z projektem, przepisami i zasadami wiedzy technicznej, sprawdza jakość robót i wyrobów, sprawdza i odbiera roboty ulegające zakryciu lub zanikające oraz potwierdza faktycznie wykonane roboty. Projektant odpowiada za rozwiązania projektowe, inspektor za interes inwestora w wykonaniu.
Czy nadzór autorski jest obowiązkowy?
Nie w każdej inwestycji. Projektant ma obowiązek sprawowania nadzoru autorskiego na żądanie inwestora lub organu administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestor może zobowiązać projektanta do jego sprawowania (art. 18 ust. 3), a organ może nałożyć obowiązek zapewnienia nadzoru autorskiego w pozwoleniu na budowę przy obiektach lub robotach o wysokim stopniu skomplikowania albo przewidywanym wpływie na środowisko (art. 19 ust. 1). Niezależnie od tego obowiązkiem projektanta jest wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań (art. 20 ust. 1 pkt 3).
Ile kosztuje nadzór autorski i jak się go rozlicza?
Nadzór autorski rozlicza się zwykle ryczałtem za cały okres budowy z określoną liczbą pobytów albo osobno za każdy pobyt na budowie i opracowanie zmian. Wybór zależy od skali i czasu trwania budowy oraz od tego, ile decyzji projektowych przewiduje harmonogram. Warunki przedstawiamy razem z wyceną projektu.
Kto decyduje, czy zmiana w trakcie budowy jest istotna?
Kwalifikacji zamierzonego odstąpienia dokonuje projektant (art. 36a ust. 6 Prawa budowlanego). Odstąpienie nieistotne nie wymaga zmiany pozwolenia na budowę ani ponownego zgłoszenia; projektant dołącza do dokumentacji budowy rysunek i opis zmiany. Istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania lub architektoniczno-budowlanego wymaga decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Odstąpienie od projektu technicznego jest dopuszczalne po wprowadzeniu zmian przez projektanta i ich sprawdzeniu, jeśli jest wymagane (art. 36b ust. 2).
Czy projektant może wstrzymać roboty na budowie?
Projektant ma prawo wstępu na teren budowy, dokonywania wpisów w dzienniku budowy oraz żądania wpisem do dziennika wstrzymania robót, gdy stwierdzi możliwość powstania zagrożenia albo wykonywanie ich niezgodnie z projektem (art. 21 ust. 1 Prawa budowlanego).
Jak często projektant przyjeżdża na budowę?
Tak często, jak wymagają tego etapy robót i ustalenia umowy. Proponujemy harmonogram powiązany z budową: przed zakryciem tras, przy montażu urządzeń, przed próbami i przy odbiorach. Pilne pytania wykonawcy wyjaśniamy poza harmonogramem.
Wiedza
Artykuły powiązane
-
F-gazy 2024/573: co oznaczają dla projektów VRF, klimatyzacji i pomp ciepła
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje wprowadzania do obrotu kolejnych grup urządzeń z fluorowanymi czynnikami: pomp ciepła split powietrze–woda oraz samodzielnych (monoblokowych) pomp ciepła do 12 kW z czynnikiem o GWP co najmniej 150 od 2027 r., a systemów split powyżej 12 kW, w tym VRF, z GWP co najmniej 750 od 2029 r. i z GWP co najmniej 150 od 2033 r. Zakazy nie dotyczą eksploatacji istniejących instalacji. Obowiązujący od 2026 r. zakaz serwisowania czynnikami o GWP co najmniej 2500 nie obejmuje R410A ani R32.
-
Projekt budowlany, techniczny i wykonawczy instalacji — czym się różnią
Od 19 września 2020 r. projekt budowlany składa się z projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego i projektu technicznego. Do urzędu z wnioskiem o pozwolenie na budowę trafiają dwie pierwsze części, a projekt techniczny inwestor musi mieć przed rozpoczęciem robót. Projekt wykonawczy wchodzi w skład dokumentacji projektowej w zamówieniach publicznych na roboty budowlane, a w inwestycjach prywatnych jego zakres ustala umowa.
-
Warunki techniczne po 20 września 2026 r. — jak projektować instalacje w okresie przejściowym
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r. ma od 21 września 2026 r. status „uznany za uchylony”, a nowe warunki techniczne dla budynków do 12 października 2026 r. nie zostały ogłoszone. Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. inwestor może, po złożeniu oświadczenia, prowadzić projekt według dotychczasowych przepisów (art. 102a Prawa budowlanego). Wyjaśniamy, co to oznacza dla projektów instalacji HVAC i sanitarnych.
Zapytanie ofertowe
Opisz inwestycję — przygotujemy wycenę projektu.
Wystarczy rzut lub koncepcja architektoniczna, lokalizacja obiektu i oczekiwany zakres opracowania (projekt budowlany z projektem technicznym, projekt wykonawczy, nadzór autorski). Wycena jest bezpłatna.