Systemy VRF/VRV z odzyskiem ciepła
Układy z odzyskiem ciepła, które jednocześnie chłodzą jedne strefy i grzeją inne, przenosząc ciepło między nimi. Dobór jednostek, trasy rurociągów, rozgałęźniki i moduły rozdzielcze, sterowanie i integracja z BMS.
Usługa
Projektowanie klimatyzacji i systemów VRF/VRV
Projektujemy klimatyzację budynków niemieszkalnych i wielorodzinnych: systemy VRF/VRV z odzyskiem ciepła, instalacje wody lodowej z agregatami, klimakonwektorami i belkami chłodzącymi oraz klimatyzację precyzyjną serwerowni. Od obliczeń zysków ciepła, przez wybór czynnika chłodniczego zgodny z harmonogramem F-gazowym, po trasy freonu, skropliny i akustykę jednostek zewnętrznych.
Stan wiedzy i przepisów:
Klimatyzacja dobrana do obiektu, czynnika i przepisów
Co obejmuje projekt klimatyzacji i systemu VRF?
Projekt klimatyzacji określa, ile ciepła trzeba odebrać z każdego pomieszczenia, jakim systemem to zrobić i gdzie zmieszczą się urządzenia, rurociągi oraz odprowadzenie skroplin. Wybór między VRF, wodą lodową a klimatyzacją precyzyjną przesądza o kosztach inwestycji, zużyciu energii, wymaganiach bezpieczeństwa i swobodzie późniejszych zmian aranżacji.
Moc chłodniczą wyznaczamy z obliczeń zysków ciepła dla każdego pomieszczenia: od nasłonecznienia, ludzi, oświetlenia i urządzeń. Czynnik chłodniczy dobieramy z uwzględnieniem rozporządzenia (UE) 2024/573 i wymagań bezpieczeństwa PN-EN 378, a lokalizację jednostek zewnętrznych uzgadniamy z architektem i konstruktorem, zanim powstanie elewacja.
- Systemy
- VRF/VRV, woda lodowa, split i multisplit, klimatyzacja precyzyjna
- Etapy
- Koncepcja, PB / PT, PW, nadzór autorski
- Obliczenia
- Zyski ciepła, dobór urządzeń, napełnienie czynnikiem
- Czas realizacji
- Zwykle 2–6 tygodni
Zmiany w przepisach
Zapowiedziane zmiany, które warto uwzględnić w projekcie
Stan na 12 października 2026 r. Pozycje oznaczone jako „projekt” nie obowiązują i mogą się jeszcze zmienić.
-
Projekt przepisów · po ogłoszeniu nowych WT; do marca 2028 r. inwestor może, po złożeniu oświadczenia (art. 102a PB), stosować dotychczasowe przepisy
Projekt WT: odzysk ciepła od 250 m³/h zamiast od 500 m³/h
Projekt nowych warunków technicznych (§ 150 ust. 1) wymaga odzysku ciepła w wentylacji mechanicznej ogólnej nawiewno-wywiewnej i klimatyzacji komfortowej o wydajności co najmniej 250 m³/h, ze sprawnością temperaturową co najmniej 73% (rekuperatory, rurki ciepła, regeneratory obrotowe) lub 68% (urządzenia z czynnikiem pośrednim). W WT 2002 (§ 151 ust. 1), stosowanych w okresie przejściowym po złożeniu oświadczenia z art. 102a Prawa budowlanego, próg wynosi 500 m³/h, a sprawność co najmniej 50% lub dopuszczalna jest recyrkulacja. Projekt przewiduje wyjątek dla instalacji używanych krócej niż 1000 godzin w roku.
Źródło: Projekt rozporządzenia z 6.08.2026, skierowany do notyfikacji (RCL nr 12412604, 10.08.2026)
-
Przepis przyjęty · Marzec 2028 r.
Koniec okresu przejściowego dla warunków technicznych
Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. projekt może być sporządzony według warunków technicznych obowiązujących do 19 września 2026 r., jeżeli inwestor złoży oświadczenie (art. 102a Prawa budowlanego). Okres kończy się w marcu 2028 r.; wniosek lub zgłoszenie trzeba złożyć przed jego upływem.
-
Przepis przyjęty · 1 stycznia 2027 r.
F-gazy: zakazy od 1 stycznia 2027 r.
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje od 1.01.2027 r. wprowadzania do obrotu m.in.: pomp ciepła powietrze–woda typu split do 12 kW oraz samodzielnych (monoblokowych) pomp ciepła do 50 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150, a także agregatów wody lodowej powyżej 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 750 — z wyjątkiem przypadków wymaganych względami bezpieczeństwa (dla urządzeń samodzielnych obowiązuje wtedy limit GWP 750). Zakazy nie dotyczą eksploatacji urządzeń już zamontowanych.
-
Przepis przyjęty · 1 stycznia 2029 r.
F-gazy: zakazy dla klimatyzacji split i VRF od 1 stycznia 2029 r.
Od 1.01.2029 r. nie wolno wprowadzać do obrotu systemów split powietrze–powietrze do 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150 ani systemów split powyżej 12 kW (w tym VRF) z czynnikiem o GWP ≥ 750, czyli m.in. nowych systemów na R410A. Dla systemów powyżej 12 kW próg GWP ≥ 150 obowiązuje od 1.01.2033 r. Obowiązuje wyjątek dotyczący względów bezpieczeństwa.
Co projektujemy
Instalacje wody lodowej
Agregaty wody lodowej, klimakonwektory, belki chłodzące i chłodnice w centralach wentylacyjnych. Hydraulika, regulacja, układy glikolowe i free cooling tam, gdzie się opłacają.
Klimatyzacja precyzyjna serwerowni
Szafy klimatyzacji precyzyjnej, układy rzędowe i chłodzenie z podziałem na korytarze zimne i ciepłe. Redundancja urządzeń dobrana do wymaganej dostępności, parametry na wlocie do szaf według zaleceń ASHRAE TC 9.9.
Klimatyzacja split i multisplit
Pojedyncze układy i układy multisplit dla mniejszych stref, pomieszczeń technicznych i lokali usługowych, z kontrolą długości tras i napełnienia czynnikiem.
Klimatyzacja szpitali i laboratoriów
Chłodzenie powietrza w centralach i dochładzanie pomieszczeń w obiektach medycznych i badawczych, w koordynacji z kaskadą ciśnień i wymaganiami higienicznymi.
Rurociągi chłodnicze i skropliny
Trasy freonu i wody lodowej, izolacje, kompensacja, przejścia przez przegrody oraz grawitacyjne i pompowe odprowadzenie skroplin do kanalizacji.
Co zawiera dokumentacja
Dokumentację przygotowujemy w zakresie i formie wymaganej na danym etapie — do pozwolenia na budowę, przetargu albo montażu.
- opis techniczny z założeniami projektowymi i parametrami obliczeniowymi
- obliczenia zysków ciepła i obciążenia chłodniczego dla każdego pomieszczenia
- dobór jednostek wewnętrznych, zewnętrznych lub agregatów wody lodowej z kartami doborowymi
- sprawdzenie napełnienia czynnikiem chłodniczym względem PN-EN 378 wraz z wymaganymi zabezpieczeniami
- rzuty instalacji z trasami rurociągów chłodniczych i odprowadzenia skroplin
- schematy ideowe instalacji freonowej lub hydraulicznej
- schemat i wytyczne sterowania oraz integracji z BMS
- analiza akustyczna jednostek zewnętrznych względem otoczenia
- wytyczne dla konstrukcji, elektryki, architektury i branży wod-kan
- zestawienie materiałów i urządzeń
Na co zwracamy uwagę w projekcie klimatyzacji
Błędy w klimatyzacji rzadko widać na rysunku. Wychodzą przy pierwszym upale, przy odbiorze akustycznym albo przy wymianie urządzeń. Te kwestie rozstrzygamy w projekcie.
Zyski ciepła zamiast wskaźnika na metr
Moc liczymy dla każdego pomieszczenia z uwzględnieniem orientacji przegród, przeszkleń, osłon przeciwsłonecznych, liczby osób i urządzeń. Dobór na rzeczywiste obciążenie chroni przed niedowymiarowaniem sal konferencyjnych i przewymiarowaniem korytarzy.
Czynnik chłodniczy a harmonogram F-gazowy
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje wprowadzania do obrotu systemów split powyżej 12 kW, w tym VRF, z czynnikiem o GWP ≥ 750 od 1.01.2029 i o GWP ≥ 150 od 1.01.2033, z wyjątkiem przypadków, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa. Dla układów split powietrze–powietrze do 12 kW, np. multisplitów, próg GWP 150 obowiązuje od 1.01.2029. R410A ma GWP ok. 2088, a R32 — 675. Przy inwestycjach rozłożonych w czasie sprawdzamy, czy wybrany system będzie mógł być zgodnie z prawem dostarczony w dacie zakupu urządzeń.
Bezpieczeństwo czynnika w pomieszczeniach
W VRF cały ładunek czynnika może w razie nieszczelności trafić do jednego pomieszczenia. Dlatego wg PN-EN 378 sprawdzamy dopuszczalne napełnienie względem kubatury najmniejszych pomieszczeń z jednostkami wewnętrznymi. R32 należy do klasy bezpieczeństwa A2L (czynnik o niskiej palności), co dodatkowo zaostrza wymagania. Gdy limit nie jest spełniony, dzielimy system na mniejsze układy albo projektujemy detekcję wycieku, zawory odcinające i wentylację.
Skropliny
Odprowadzenie skroplin projektujemy razem z trasami chłodniczymi: ze spadkami, syfonami i przyłączem do kanalizacji przez zamknięcie wodne. Pompki skroplin przewidujemy tam, gdzie odpływ grawitacyjny nie jest możliwy. Uwzględniamy też wodę z jednostek zewnętrznych pracujących w trybie grzania, która zimą zamarza na chodnikach i dachach.
Akustyka jednostek zewnętrznych
Poziom hałasu jednostek zewnętrznych sprawdzamy względem okien własnego budynku i sąsiedniej zabudowy, z uwzględnieniem pracy nocnej. Dobieramy lokalizację, tryby cichej pracy, ekrany i wibroizolację, zanim urządzenia staną na dachu.
Koordynacja z elewacją i dachem
Miejsce na jednostki zewnętrzne i agregaty ustalamy z architektem i konstruktorem: obciążenie stropu, dostęp serwisowy, przejścia przez dach i swobodny przepływ powietrza wokół skraplaczy. Zapobiega to recyrkulacji gorącego powietrza i spadkowi wydajności w upały.
Normy i przepisy
Najważniejsze dokumenty dla zakresu „Klimatyzacja i VRF/VRV”, według stanu na dzień aktualizacji strony.
-
Rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych
Harmonogram zakazów wprowadzania do obrotu urządzeń z F-gazami o wysokim GWP, m.in. systemów split i VRF
-
Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT)
Wymagania budowlane, przeciwpożarowe, higieniczne i energetyczne. WT z 2002 r. uznane za uchylone od 21.09.2026; przez 18 miesięcy od 20.09.2026 projekt można sporządzić według nich po złożeniu oświadczenia inwestora (art. 102a Prawa budowlanego).
-
PN-EN 378
Instalacje chłodnicze i pompy ciepła — wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony środowiska, m.in. dopuszczalne napełnienie czynnikiem
-
PN-EN 16798-1
Parametry środowiska wewnętrznego: komfort cieplny, jakość powietrza, kategorie środowiska
-
PN-EN 16798-3
Wentylacja budynków niemieszkalnych — wymagania dla systemów wentylacji i klimatyzacji
-
PN-B-02151-2
Dopuszczalne poziomy dźwięku w pomieszczeniach
-
Rozporządzenie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz.U. 2014 poz. 112)
Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku dla pory dnia i nocy, istotne przy lokalizacji jednostek zewnętrznych
-
EN 50600
Infrastruktura centrów danych, w tym kontrola warunków środowiskowych
-
ASHRAE TC 9.9
Zalecane warunki powietrza na wlocie do urządzeń IT: 18–27°C dla klas sprzętu A1–A4, 18–22°C dla klasy H1
Typy obiektów
Klimatyzację projektujemy dla obiektów, w których liczą się komfort, ciągłość pracy i bezpieczeństwo — od biur po serwerownie i oddziały szpitalne.
- Biurowce, hotele i obiekty handlowe
- Szpitale i obiekty medyczne
- Laboratoria i obiekty badawcze
- Data center i serwerownie
- Szkoły, urzędy i obiekty użyteczności publicznej
- Hale przemysłowe, produkcyjne i magazynowe
Przykłady z naszej praktyki
- Szpital Dziecięcy przy ul. Niekłańskiej — oddział neurologii — modernizacja na potrzeby oddziału neurologii
- Mazowieckie Centrum Leczenia Chorób Płuc i Gruźlicy — przebudowa i rozbudowa skrzydła zachodniego, budynku centralnego oraz pawilonu C
- Instytut Chemii Fizycznej PAN — hala technologiczna — przebudowa z nadbudową budynku nowej hali technologicznej
- Budynek przy ul. Chocimskiej 6 — remont i dostosowanie instalacji sanitarnych
FAQ
Pytania o projekt klimatyzacji
VRF czy VRV — czym się różnią?
To ten sam rodzaj systemu. VRF (Variable Refrigerant Flow, zmienny przepływ czynnika chłodniczego) to nazwa ogólna, a VRV to znak towarowy firmy Daikin. W obu przypadkach jedna jednostka zewnętrzna lub moduł zasila wiele jednostek wewnętrznych, a sprężarka inwerterowa dopasowuje wydajność do bieżącego obciążenia.
Czy VRF to pompa ciepła?
Tak, jeśli ma funkcję grzania, a większość systemów VRF ją ma. Powietrzny system VRF w trybie grzania pracuje jako pompa ciepła powietrze–powietrze: pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego i oddaje je w pomieszczeniach. Wersja z odzyskiem ciepła potrafi jednocześnie chłodzić jedne strefy i grzać inne, przenosząc ciepło wewnątrz budynku. VRF nie przygotowuje jednak wody grzewczej do grzejników ani c.w.u., chyba że system ma dedykowane moduły wodne.
VRF czy woda lodowa — co wybrać?
VRF zwykle wygrywa w budynkach o średniej skali i wielu strefach z indywidualną regulacją, np. w biurach i hotelach, bo wymaga mniej miejsca na instalację i nie potrzebuje maszynowni. Woda lodowa sprawdza się w dużych obiektach, przy długich trasach, przy dużym udziale chłodnic w centralach wentylacyjnych i tam, gdzie ilość czynnika chłodniczego w pomieszczeniach trzeba ograniczyć. Rozstrzygamy to w koncepcji, porównując koszty, miejsce, wymagania PN-EN 378 i harmonogram F-gazowy.
VRF czy multisplit?
Multisplit łączy jedną jednostkę zewnętrzną z kilkoma wewnętrznymi i nadaje się do niewielkich stref, np. kilku pomieszczeń w lokalu. VRF obsługuje znacznie więcej jednostek wewnętrznych, dłuższe trasy i większe różnice wysokości, ma centralne sterowanie i może pracować z odzyskiem ciepła. W biurowcach, hotelach i obiektach publicznych przy większej liczbie stref zwykle lepiej sprawdza się VRF.
Jak F-gazy wpływają na projekt klimatyzacji?
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje wprowadzania do obrotu systemów split powyżej 12 kW, w tym VRF, z czynnikiem o GWP ≥ 750 od 1.01.2029, a o GWP ≥ 150 od 1.01.2033, z wyjątkiem przypadków wymaganych względami bezpieczeństwa. W praktyce nowych systemów VRF na R410A (GWP ok. 2088) nie wolno wprowadzać do obrotu od 2029 r., a na R32 (GWP 675) — od 2033 r.; urządzenia wprowadzone do obrotu wcześniej mogą być dalej dostarczane. Dla układów split powietrze–powietrze do 12 kW, np. multisplitów, próg GWP 150 obowiązuje od 1.01.2029. Od 1.01.2026 nie wolno też serwisować urządzeń klimatyzacyjnych i pomp ciepła czynnikami o GWP ≥ 2500, poza czynnikami zregenerowanymi lub poddanymi recyklingowi (do 1.01.2032). Zakazy dotyczą wprowadzania urządzeń do obrotu, a nie eksploatacji istniejących instalacji.
Ile kosztuje projekt klimatyzacji?
Cena zależy od rodzaju systemu (VRF, woda lodowa, klimatyzacja precyzyjna), liczby pomieszczeń i stref, przeznaczenia obiektu i etapu dokumentacji. Wycenę przygotowujemy bezpłatnie na podstawie rzutów i opisu zakresu.
Wiedza
Artykuły powiązane
-
F-gazy 2024/573: co oznaczają dla projektów VRF, klimatyzacji i pomp ciepła
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje wprowadzania do obrotu kolejnych grup urządzeń z fluorowanymi czynnikami: pomp ciepła split powietrze–woda oraz samodzielnych (monoblokowych) pomp ciepła do 12 kW z czynnikiem o GWP co najmniej 150 od 2027 r., a systemów split powyżej 12 kW, w tym VRF, z GWP co najmniej 750 od 2029 r. i z GWP co najmniej 150 od 2033 r. Zakazy nie dotyczą eksploatacji istniejących instalacji. Obowiązujący od 2026 r. zakaz serwisowania czynnikami o GWP co najmniej 2500 nie obejmuje R410A ani R32.
-
Projekt budowlany, techniczny i wykonawczy instalacji — czym się różnią
Od 19 września 2020 r. projekt budowlany składa się z projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego i projektu technicznego. Do urzędu z wnioskiem o pozwolenie na budowę trafiają dwie pierwsze części, a projekt techniczny inwestor musi mieć przed rozpoczęciem robót. Projekt wykonawczy wchodzi w skład dokumentacji projektowej w zamówieniach publicznych na roboty budowlane, a w inwestycjach prywatnych jego zakres ustala umowa.
-
Warunki techniczne po 20 września 2026 r. — jak projektować instalacje w okresie przejściowym
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r. ma od 21 września 2026 r. status „uznany za uchylony”, a nowe warunki techniczne dla budynków do 12 października 2026 r. nie zostały ogłoszone. Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. inwestor może, po złożeniu oświadczenia, prowadzić projekt według dotychczasowych przepisów (art. 102a Prawa budowlanego). Wyjaśniamy, co to oznacza dla projektów instalacji HVAC i sanitarnych.
Zapytanie ofertowe
Opisz inwestycję — przygotujemy wycenę projektu.
Wystarczy rzut lub koncepcja architektoniczna, lokalizacja obiektu i oczekiwany zakres opracowania (projekt budowlany z projektem technicznym, projekt wykonawczy, nadzór autorski). Wycena jest bezpłatna.