Pompy ciepła powietrze–woda
Pojedyncze urządzenia i kaskady pomp ciepła dla budynków wielorodzinnych, biurowych i publicznych: dobór, lokalizacja jednostek, hydraulika, bufor, sterowanie kaskadą i współpraca z c.w.u.
Usługa
Projektujemy źródła ciepła i instalacje grzewcze dla budynków wielorodzinnych, komercyjnych i publicznych: pompy ciepła powietrze–woda i gruntowe, układy hybrydowe z kotłem gazowym, kotłownie gazowe, węzły cieplne, ogrzewanie płaszczyznowe i grzejnikowe oraz ciepłą wodę użytkową. Zaczynamy od obciążenia cieplnego wg PN-EN 12831-1, kończymy na hydraulice, automatyce i akustyce jednostek zewnętrznych.
Stan wiedzy i przepisów:
Źródło ciepła dobrane do budynku, a nie odwrotnie
Projekt instalacji grzewczej określa, ile ciepła potrzebuje każde pomieszczenie, z jakiego źródła będzie ono pochodzić i w jakiej temperaturze trafi do grzejników lub ogrzewania płaszczyznowego. Od tych decyzji zależą koszty eksploatacji, wielkość pompy ciepła lub kotłowni i komfort użytkowników przez kolejne dekady.
Obciążenie cieplne liczymy pomieszczenie po pomieszczeniu wg PN-EN 12831-1, a temperaturę zasilania ustalamy tak nisko, jak pozwalają na to powierzchnie grzejne. Niższa temperatura zasilania to wyższa sezonowa efektywność pompy ciepła (SCOP), więc dobór grzejników i podłogówki traktujemy jako część projektu źródła, a nie osobny temat.
Zmiany w przepisach
Stan na 12 października 2026 r. Pozycje oznaczone jako „projekt” nie obowiązują i mogą się jeszcze zmienić.
Projekt przepisów · po ogłoszeniu nowych WT; do marca 2028 r. inwestor może, po złożeniu oświadczenia (art. 102a PB), stosować dotychczasowe przepisy
Projekt nowych warunków technicznych (§ 138) wprowadza wymóg: „Zewnętrzną część instalacji pompy ciepła sytuuje się w odległości niemniejszej niż 3 m od granicy działki budowlanej”. WT 2002 nie zawierały takiego przepisu.
Źródło: Projekt rozporządzenia z 6.08.2026, skierowany do notyfikacji (RCL nr 12412604, 10.08.2026)
Przepis przyjęty · Marzec 2028 r.
Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. projekt może być sporządzony według warunków technicznych obowiązujących do 19 września 2026 r., jeżeli inwestor złoży oświadczenie (art. 102a Prawa budowlanego). Okres kończy się w marcu 2028 r.; wniosek lub zgłoszenie trzeba złożyć przed jego upływem.
Przepis przyjęty · 1 stycznia 2027 r.
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje od 1.01.2027 r. wprowadzania do obrotu m.in.: pomp ciepła powietrze–woda typu split do 12 kW oraz samodzielnych (monoblokowych) pomp ciepła do 50 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150, a także agregatów wody lodowej powyżej 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 750 — z wyjątkiem przypadków wymaganych względami bezpieczeństwa (dla urządzeń samodzielnych obowiązuje wtedy limit GWP 750). Zakazy nie dotyczą eksploatacji urządzeń już zamontowanych.
Dyrektywa UE — czeka na wdrożenie w Polsce · 1 stycznia 2028 r. / 1 stycznia 2030 r. (po wdrożeniu w Polsce)
Dyrektywa (UE) 2024/1275 przewiduje, że nowe budynki będące własnością instytucji publicznych mają być bezemisyjne od 1.01.2028 r., a wszystkie nowe budynki od 1.01.2030 r. Termin transpozycji minął 29.05.2026 r.; według stanu na październik 2026 r. w Polsce nie ogłoszono przepisów wdrażających te wymagania.
Źródło: Dyrektywa (UE) 2024/1275, art. 7
Pojedyncze urządzenia i kaskady pomp ciepła dla budynków wielorodzinnych, biurowych i publicznych: dobór, lokalizacja jednostek, hydraulika, bufor, sterowanie kaskadą i współpraca z c.w.u.
Pompy ciepła solanka–woda z dolnym źródłem w postaci sond pionowych lub kolektora poziomego. Wytyczne dla dolnego źródła koordynujemy z projektem robót geologicznych tam, gdzie jest on wymagany.
Pompa ciepła współpracująca z kotłem gazowym lub siecią ciepłowniczą: dobór punktu biwalentnego, trybu pracy (równoległy lub alternatywny) i algorytmu przełączania źródeł.
Technologia kotłowni z kotłami kondensacyjnymi: dobór kotłów, zabezpieczenia instalacji, odprowadzenie spalin i dopływ powietrza, neutralizacja kondensatu, w koordynacji z projektem instalacji gazowej.
Węzły c.o. i c.w.u. zasilane z sieci ciepłowniczej, projektowane według warunków technicznych dostawcy ciepła, z rozdziałem na obiegi i opomiarowaniem.
Ogrzewanie podłogowe, ścienne i grzejnikowe, piony i rozdział, równoważenie hydrauliczne oraz przygotowanie ciepłej wody użytkowej z cyrkulacją.
Dokumentację przygotowujemy w zakresie i formie wymaganej na danym etapie — do pozwolenia na budowę, przetargu albo montażu.
Pompa ciepła wybacza mniej błędów niż kocioł. Zbyt duża, zbyt gorąca albo źle połączona hydraulicznie pracuje drożej, niż zakładał inwestor. Te kwestie rozstrzygamy w projekcie.
Moc źródła wyznaczamy z obliczeń wg PN-EN 12831-1, a nie ze wskaźnika na metr kwadratowy. Przewymiarowana pompa ciepła częściej się załącza i wyłącza, pracuje mniej efektywnie i kosztuje więcej już na etapie zakupu.
Im niższa temperatura zasilania, tym wyższa efektywność pompy ciepła. Dlatego powierzchnie grzejne dobieramy pod niską temperaturę, a w budynkach istniejących sprawdzamy, czy obecne grzejniki pokryją straty ciepła po obniżeniu parametrów.
W układzie hybrydowym wyznaczamy temperaturę zewnętrzną, poniżej której włącza się kocioł lub przejmuje on całe obciążenie. Kryterium jest nie tylko wydajność pompy, ale też relacja cen energii elektrycznej i gazu oraz temperatura wymagana przez instalację.
Przygotowanie c.w.u. wymaga zwykle wyższej temperatury niż ogrzewanie niskotemperaturowe, co obniża efektywność pompy ciepła. Projektujemy zasobniki, cyrkulację i okresową dezynfekcję termiczną tak, by spełnić wymagania higieniczne bez ciągłej pracy na najwyższych parametrach.
Jednostki zewnętrzne lokalizujemy z uwzględnieniem dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, szczególnie w porze nocnej, oraz okien własnego budynku. Uwzględniamy obciążenie dachu, wibroizolację, odprowadzenie skroplin i strefy bezpieczeństwa wymagane dla czynników palnych.
Od 1.01.2027 rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje wprowadzania do obrotu pomp ciepła powietrze–woda typu split do 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150, co obejmuje także R32 (GWP 675), a także monoblokowych i innych samodzielnych pomp ciepła do 50 kW z takim czynnikiem (zał. IV pkt 8 i 9), chyba że wymagają tego względy bezpieczeństwa. Dobieramy urządzenia, które będą dostępne w dacie zakupu, w tym monobloki z czynnikami naturalnymi, np. R290, wraz z wymaganiami bezpieczeństwa wg PN-EN 378.
Najważniejsze dokumenty dla zakresu „Pompy ciepła i ogrzewanie”, według stanu na dzień aktualizacji strony.
Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT)
Wymagania budowlane, przeciwpożarowe, higieniczne i energetyczne. WT z 2002 r. uznane za uchylone od 21.09.2026; przez 18 miesięcy od 20.09.2026 projekt można sporządzić według nich po złożeniu oświadczenia inwestora (art. 102a Prawa budowlanego).
PN-EN 12831-1:2017-08
Metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego
PN-EN 12828
Projektowanie wodnych instalacji centralnego ogrzewania w budynkach (temperatura robocza do 105°C)
PN-EN 14825
Klimatyzatory, ziębiarki cieczy i pompy ciepła: badania przy obciążeniu częściowym i obliczanie efektywności sezonowej (m.in. SCOP)
PN-EN 378
Instalacje chłodnicze i pompy ciepła — wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony środowiska
Rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych
Harmonogram zakazów wprowadzania do obrotu urządzeń z F-gazami o wysokim GWP, m.in. systemów split i VRF
Dyrektywa (UE) 2024/1275 (EPBD)
Budynki bezemisyjne: nowe budynki będące własnością instytucji publicznych od 1.01.2028 r., wszystkie nowe budynki od 1.01.2030 r. Termin transpozycji minął 29.05.2026; w Polsce nie ogłoszono dotąd przepisów wdrażających te wymagania (stan na 10.2026)
Rozporządzenie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku
Dopuszczalny hałas od urządzeń, m.in. jednostek zewnętrznych, na terenach chronionych akustycznie
Źródła ciepła i instalacje grzewcze projektujemy zarówno dla nowych budynków, jak i do modernizacji czynnych obiektów.
FAQ
Tak, jeśli projekt uwzględnia specyfikę takiego budynku. Zwykle stosujemy kaskadę kilku pomp ciepła, ogrzewanie niskotemperaturowe i osobno rozwiązane przygotowanie c.w.u., które w dobrze ocieplonym budynku stanowi dużą część zapotrzebowania na ciepło. Trzeba też zapewnić miejsce na jednostki zewnętrzne, najczęściej na dachu, i sprawdzić ich hałas. Przy wysokich temperaturach zasilania lub ograniczonym miejscu dobrym rozwiązaniem bywa układ hybrydowy z kotłem gazowym.
Punktem wyjścia jest projektowe obciążenie cieplne obliczone wg PN-EN 12831-1 i zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową. Moc pompy sprawdzamy w projektowej temperaturze zewnętrznej i przy wymaganej temperaturze zasilania, bo wydajność pompy powietrze–woda maleje wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej i ze wzrostem temperatury zasilania. W układzie biwalentnym pompę dobieramy do punktu biwalentnego, a resztę pokrywa drugie źródło.
Od 1.01.2027 nie można wprowadzać do obrotu pomp ciepła powietrze–woda typu split o mocy do 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150, chyba że wymagają tego względy bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji. Dotyczy to także urządzeń na R32 (GWP 675). Od tej samej daty ten sam próg GWP obejmuje monoblokowe i inne samodzielne pompy ciepła do 12 kW (zał. IV pkt 8 lit. b) oraz o mocy powyżej 12 kW do 50 kW (pkt 8 lit. d), a od 1.01.2032 samodzielne pompy ciepła do 12 kW nie mogą zawierać F-gazów (pkt 8 lit. c). Gdy względy bezpieczeństwa wykluczają czynniki o niższym GWP, dla urządzeń samodzielnych obowiązuje limit GWP 750. Dla systemów split powyżej 12 kW progi to GWP ≥ 750 od 2029 r. i GWP ≥ 150 od 2033 r. Zakazy dotyczą wprowadzania do obrotu nowych urządzeń, a nie eksploatacji już zamontowanych. W projektach z dostawą urządzeń po 2026 r. przewidujemy urządzenia z czynnikami naturalnymi, np. R290, albo urządzenia spoza zakresu zakazów.
Nie zawsze. Bufor lub sprzęgło hydrauliczne stosujemy, gdy trzeba rozdzielić hydraulicznie obieg pompy ciepła od obiegów grzewczych, zapewnić minimalną objętość wody wymaganą przez producenta, energię do odszraniania albo ograniczyć częste załączanie przy małym obciążeniu. W prostych układach z ogrzewaniem podłogowym bez zaworów strefowych bufor bywa zbędny. Decyzję podejmujemy na podstawie schematu instalacji i wymagań konkretnego urządzenia.
Wybór zależy od temperatury zasilania, dostępnego miejsca, mocy przyłączeniowej, cen energii i planowanego okresu eksploatacji. Dyrektywa (UE) 2024/1275 (EPBD) przewiduje, że nowe budynki będące własnością instytucji publicznych od 2028 r., a wszystkie nowe budynki od 2030 r., będą budynkami bezemisyjnymi, czyli bez emisji CO₂ z paliw kopalnych na miejscu. W Polsce nie ogłoszono jeszcze przepisów wdrażających te wymagania (stan na 10.2026). W koncepcji porównujemy warianty, a w budynkach istniejących często proponujemy układ hybrydowy jako etap przejściowy.
Cena zależy od rodzaju źródła ciepła, mocy, liczby obiegów, przeznaczenia budynku i etapu dokumentacji. Wycenę przygotowujemy bezpłatnie na podstawie rzutów i opisu zakresu.
Wiedza
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje wprowadzania do obrotu kolejnych grup urządzeń z fluorowanymi czynnikami: pomp ciepła split powietrze–woda oraz samodzielnych (monoblokowych) pomp ciepła do 12 kW z czynnikiem o GWP co najmniej 150 od 2027 r., a systemów split powyżej 12 kW, w tym VRF, z GWP co najmniej 750 od 2029 r. i z GWP co najmniej 150 od 2033 r. Zakazy nie dotyczą eksploatacji istniejących instalacji. Obowiązujący od 2026 r. zakaz serwisowania czynnikami o GWP co najmniej 2500 nie obejmuje R410A ani R32.
Od 19 września 2020 r. projekt budowlany składa się z projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego i projektu technicznego. Do urzędu z wnioskiem o pozwolenie na budowę trafiają dwie pierwsze części, a projekt techniczny inwestor musi mieć przed rozpoczęciem robót. Projekt wykonawczy wchodzi w skład dokumentacji projektowej w zamówieniach publicznych na roboty budowlane, a w inwestycjach prywatnych jego zakres ustala umowa.
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r. ma od 21 września 2026 r. status „uznany za uchylony”, a nowe warunki techniczne dla budynków do 12 października 2026 r. nie zostały ogłoszone. Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. inwestor może, po złożeniu oświadczenia, prowadzić projekt według dotychczasowych przepisów (art. 102a Prawa budowlanego). Wyjaśniamy, co to oznacza dla projektów instalacji HVAC i sanitarnych.
Zapytanie ofertowe
Wystarczy rzut lub koncepcja architektoniczna, lokalizacja obiektu i oczekiwany zakres opracowania (projekt budowlany z projektem technicznym, projekt wykonawczy, nadzór autorski). Wycena jest bezpłatna.