Typ obiektu
Projektujemy wentylację, klimatyzację, instalacje wod-kan, kanalizację technologiczną i instalacje ppoż. dla laboratoriów i obiektów badawczych. Strumienie powietrza wyznaczamy z wyciągów technologicznych, czyli dygestoriów, szaf wentylowanych i odciągów miejscowych, a nie z samej powierzchni pomieszczeń.
Stan wiedzy i przepisów:
W laboratorium o ilości powietrza decydują zwykle urządzenia: dygestoria, szafy na odczynniki i odciągi stanowiskowe. Wentylacja ogólna musi skompensować ich wyciąg, utrzymać właściwy kierunek przepływu między pracownią a korytarzem i zapewnić stabilne warunki pracy aparatury. Dlatego projekt zaczynamy od zestawienia stanowisk, urządzeń i substancji, z którymi pracuje użytkownik.
Przykładowo projektowaliśmy wentylację, klimatyzację, wodę, kanalizację sanitarną i technologiczną, ogrzewanie oraz instalacje ppoż. w przebudowie z nadbudową budynku nowej hali technologicznej Instytutu Chemii Fizycznej PAN w Warszawie. Modernizacje w czynnych instytutach dzielimy na etapy, tak aby pozostałe pracownie mogły prowadzić badania.
Zmiany w przepisach
Stan na 12 października 2026 r. Pozycje oznaczone jako „projekt” nie obowiązują i mogą się jeszcze zmienić.
Projekt przepisów · po ogłoszeniu nowych WT; do marca 2028 r. inwestor może, po złożeniu oświadczenia (art. 102a PB), stosować dotychczasowe przepisy
Projekt nowych warunków technicznych (§ 150 ust. 1) wymaga odzysku ciepła w wentylacji mechanicznej ogólnej nawiewno-wywiewnej i klimatyzacji komfortowej o wydajności co najmniej 250 m³/h, ze sprawnością temperaturową co najmniej 73% (rekuperatory, rurki ciepła, regeneratory obrotowe) lub 68% (urządzenia z czynnikiem pośrednim). W WT 2002 (§ 151 ust. 1), stosowanych w okresie przejściowym po złożeniu oświadczenia z art. 102a Prawa budowlanego, próg wynosi 500 m³/h, a sprawność co najmniej 50% lub dopuszczalna jest recyrkulacja. Projekt przewiduje wyjątek dla instalacji używanych krócej niż 1000 godzin w roku.
Źródło: Projekt rozporządzenia z 6.08.2026, skierowany do notyfikacji (RCL nr 12412604, 10.08.2026)
Przepis przyjęty · Marzec 2028 r.
Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. projekt może być sporządzony według warunków technicznych obowiązujących do 19 września 2026 r., jeżeli inwestor złoży oświadczenie (art. 102a Prawa budowlanego). Okres kończy się w marcu 2028 r.; wniosek lub zgłoszenie trzeba złożyć przed jego upływem.
Dygestoria i odciągi stanowiskowe zasilamy wyciągiem o przepływie podanym przez producenta, dla którego dygestorium przeszło badania skuteczności zatrzymywania zanieczyszczeń według PN-EN 14175. Wentylatory wyciągowe umieszczamy na końcu instalacji, zwykle na dachu, aby kanały wewnątrz budynku pracowały w podciśnieniu. Wyrzut prowadzimy ponad dach, z dala od czerpni.
Gdy dygestoriów jest wiele, a pracują nierównocześnie, stosujemy regulację zmiennego przepływu (VAV). Wyciąg dygestorium zmienia się z położeniem okna, a nawiew kompensacyjny nadąża za sumą wyciągów. Ogranicza to wydajność central i zużycie energii, a zadana różnica między wywiewem a nawiewem utrzymuje kierunek przepływu powietrza w pracowni.
Laboratoria chemiczne i biologiczne utrzymujemy zwykle w podciśnieniu względem korytarza, aby zanieczyszczenia nie przedostawały się do części ogólnej. Pomieszczenia wymagające czystości, np. przygotowania próbek lub pracownie z aparaturą wrażliwą na pył, mogą wymagać nadciśnienia i filtracji dokładnej. O kierunku decyduje analiza ryzyka prowadzona z użytkownikiem.
Ścieki z pracowni odprowadzamy oddzielną kanalizacją technologiczną z materiałów odpornych chemicznie. Gdy wymaga tego skład ścieków lub warunki odbioru określone przez gestora sieci, przed włączeniem do kanalizacji sanitarnej projektujemy neutralizator lub inne urządzenie podczyszczające.
Materiał kanałów, wentylatorów i rurociągów dobieramy do mediów: stal nierdzewną, tworzywa sztuczne lub kanały powlekane tam, gdzie wyciąg zawiera opary kwasów lub rozpuszczalników. Przy pracy z substancjami palnymi uwzględniamy ocenę zagrożenia wybuchem, a tam, gdzie wyznaczono strefy zagrożenia wybuchem, dobieramy urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym.
Natryski bezpieczeństwa, płuczki do oczu, wodę o podwyższonej czystości do zasilania aparatury i chłodzenie pracowni z urządzeniami o dużej mocy uzgadniamy z użytkownikiem przed koncepcją. Te wymagania wpływają na trasy instalacji i miejsce na urządzenia w budynku.
Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT)
Wymagania budowlane, przeciwpożarowe, higieniczne i energetyczne. WT z 2002 r. uznane za uchylone od 21.09.2026; przez 18 miesięcy od 20.09.2026 projekt można sporządzić według nich po złożeniu oświadczenia inwestora (art. 102a Prawa budowlanego).
Rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822 ze zm.)
Wymagania dla instalacji przeciwpożarowych, m.in. hydrantów wewnętrznych
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1253/2014
Ekoprojekt central wentylacyjnych: obowiązkowy odzysk ciepła i obejście wymiennika w dwukierunkowych centralach niemieszkalnych (NRVU), limity mocy wentylatorów (SFPint)
PN-EN 14175
Dygestoria (norma wieloczęściowa): terminologia, wymagania bezpieczeństwa i właściwości, metody badań typu i badań w miejscu instalacji, dygestoria o zmiennym przepływie (VAV)
PN-EN 16798-3
Wentylacja budynków niemieszkalnych: wymagania dla systemów wentylacji i klimatyzacji
PN-EN 12056
Kanalizacja grawitacyjna wewnątrz budynków
FAQ
Nie ma jednego wskaźnika dla wszystkich pracowni. Strumień nawiewu wyznaczamy jako największą z wartości wynikających z sumy wyciągów technologicznych, wymagań higienicznych dla osób i odprowadzenia zysków ciepła od aparatury. W laboratoriach z wieloma dygestoriami decydujący jest zwykle wyciąg technologiczny.
Pracownie, w których używa się substancji szkodliwych lub materiału biologicznego, utrzymuje się zwykle w podciśnieniu względem korytarza, aby zanieczyszczenia nie wydostawały się poza pomieszczenie. Pomieszczenia, w których chroni się próbkę lub aparaturę przed pyłem, mogą pracować w nadciśnieniu. Kierunek ustalamy dla każdej pracowni z użytkownikiem.
Gdy ścieki mogą zawierać kwasy, zasady lub inne substancje, których stężenie przekracza warunki odbioru określone przez gestora kanalizacji. Wtedy ścieki z pracowni prowadzimy osobną kanalizacją technologiczną do neutralizatora lub innego urządzenia podczyszczającego, a dopiero potem do sieci.
Tak, ale rodzaj wymiennika dobieramy do ryzyka przenoszenia zanieczyszczeń. Przy wywiewie z pracowni stosujemy najczęściej układy z czynnikiem pośrednim (glikolowe), które całkowicie oddzielają strumień wywiewany od nawiewanego. Wyciągi spod dygestoriów prowadzimy zwykle osobnymi wentylatorami.
Tak. Zaczynamy od inwentaryzacji istniejących instalacji i uzgodnienia z użytkownikiem, które pracownie muszą działać w czasie robót. Projekt dzielimy na etapy z tymczasowym zasilaniem tam, gdzie badania nie mogą zostać przerwane.
Wiedza
Rozporządzenie (UE) 2024/573 zakazuje wprowadzania do obrotu kolejnych grup urządzeń z fluorowanymi czynnikami: pomp ciepła split powietrze–woda oraz samodzielnych (monoblokowych) pomp ciepła do 12 kW z czynnikiem o GWP co najmniej 150 od 2027 r., a systemów split powyżej 12 kW, w tym VRF, z GWP co najmniej 750 od 2029 r. i z GWP co najmniej 150 od 2033 r. Zakazy nie dotyczą eksploatacji istniejących instalacji. Obowiązujący od 2026 r. zakaz serwisowania czynnikami o GWP co najmniej 2500 nie obejmuje R410A ani R32.
Od 19 września 2020 r. projekt budowlany składa się z projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego i projektu technicznego. Do urzędu z wnioskiem o pozwolenie na budowę trafiają dwie pierwsze części, a projekt techniczny inwestor musi mieć przed rozpoczęciem robót. Projekt wykonawczy wchodzi w skład dokumentacji projektowej w zamówieniach publicznych na roboty budowlane, a w inwestycjach prywatnych jego zakres ustala umowa.
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 2002 r. ma od 21 września 2026 r. status „uznany za uchylony”, a nowe warunki techniczne dla budynków do 12 października 2026 r. nie zostały ogłoszone. Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. inwestor może, po złożeniu oświadczenia, prowadzić projekt według dotychczasowych przepisów (art. 102a Prawa budowlanego). Wyjaśniamy, co to oznacza dla projektów instalacji HVAC i sanitarnych.
Zapytanie ofertowe
Wystarczy rzut lub koncepcja architektoniczna, lokalizacja obiektu i oczekiwany zakres opracowania (projekt budowlany z projektem technicznym, projekt wykonawczy, nadzór autorski). Wycena jest bezpłatna.